Ký quỹ phái sinh là gì? Cách tính ký quỹ VN30F1M 2026

· · Kiến thức quant

Ký quỹ phái sinh là gì? Cách tính ký quỹ VN30F1M 2026

> Tóm tắt nhanh: Ký quỹ phái sinh là tài sản (chủ yếu là tiền) bạn nộp vào tài khoản ký quỹ để được mở và giữ vị thế hợp đồng tương lai. Ký quỹ ban đầu cho một hợp đồng VN30F1M bằng giá hợp đồng × 100.000 đồng × tỷ lệ ký quỹ ban đầu. Với tỷ lệ 17% và giá giả định 1.900 điểm, con số này khoảng 32,3 triệu đồng. Trên thực tế bạn cần nộp nhiều hơn, vì tài khoản sẽ bị cảnh báo hoặc bị đóng vị thế khi tỷ lệ sử dụng tài sản ký quỹ vượt ngưỡng.

Người mới vào VN30F1M thường gặp ba câu hỏi. Một hợp đồng cần bao nhiêu tiền? Vì sao tài khoản bị call margin? Vì sao công ty chứng khoán (CTCK) tự đóng vị thế? Với người chạy bot, ký quỹ còn quyết định đòn bẩy thực tế, số hợp đồng tối đa và mức giá mà vị thế bị thanh lý. Backtest không mô phỏng ký quỹ sẽ cho kết quả đẹp hơn thực tế. Bài này giải thích cơ chế ký quỹ, cách tính bằng số liệu cụ thể và cách đưa vào code Python.

Ký quỹ phái sinh là gì?

Ký quỹ phái sinh là khoản tài sản bảo đảm bạn phải duy trì để thực hiện nghĩa vụ của hợp đồng tương lai mà bạn nắm giữ. Khác với margin cổ phiếu, ký quỹ phái sinh không phải khoản vay. Bạn không vay tiền để mua thứ gì cả, vì hợp đồng tương lai là cam kết mua hoặc bán chỉ số VN30 tại một mức giá trong tương lai. Khoản ký quỹ chỉ bảo đảm rằng bạn trả được khoản lỗ nếu giá đi ngược hướng.

Đòn bẩy xuất hiện vì bạn chỉ nộp một phần nhỏ giá trị hợp đồng nhưng chịu lãi lỗ trên toàn bộ giá trị đó. Nếu bạn đang phân vân giữa hai thị trường, bài so sánh phái sinh VN30F1M và cổ phiếu cơ sở khi chạy bot phân tích chi tiết hơn.

Ký quỹ hoạt động thế nào?

Ký quỹ vận hành qua ba thành phần: tài sản ký quỹ bạn nộp, ký quỹ ban đầu mà mỗi vị thế yêu cầu, và việc thanh toán lãi lỗ hằng ngày.

Tài sản ký quỹ. Theo cách tính của SSI, giá trị tài sản ký quỹ hợp lệ gồm tiền cộng giá trị chứng khoán hợp lệ (SSI). Theo một bài tổng hợp, tiền phải chiếm tối thiểu 80% giá trị tài sản ký quỹ (accgroup). Đây là nguồn thứ cấp, bạn nên đối chiếu với quy chế của VSDC. Ví dụ của SSI dùng tỷ lệ tiền : chứng khoán là 80% : 20%. Nộp 240 triệu tiền và 100 triệu chứng khoán thì giá trị hợp lệ là 240 triệu + min(100 triệu; 25% × 240 triệu) = 300 triệu (SSI). Phần chứng khoán vượt tỷ lệ không được tính.

Ký quỹ ban đầu (IM, initial margin). Đây là số tiền mỗi vị thế yêu cầu, tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá trị hợp đồng. Phần tiếp theo trình bày công thức.

Thanh toán lãi lỗ hằng ngày (mark-to-market). Cuối mỗi ngày, vị thế được đánh giá lại theo giá thanh toán và phần lãi lỗ được ghi nhận ngay, không đợi đến khi đóng vị thế. Một ví dụ: 10 hợp đồng có lãi lỗ (1.500 – 1.470) × 100.000 × 10 = 30.000.000 đồng (accgroup). Trong ví dụ của DNSE, khoản lãi trong ngày 18.860.000 đồng được trừ phí và thuế rồi chuyển về tài khoản (DNSE). Vì vậy, một ngày lỗ lớn sẽ làm tài sản ký quỹ giảm ngay trong ngày đó.

Mở một hợp đồng VN30F1M cần ký quỹ bao nhiêu?

Công thức theo DNSE: Số tiền ký quỹ ban đầu = Giá hợp đồng × Hệ số nhân × Số lượng hợp đồng × Tỷ lệ ký quỹ (DNSE). Hệ số nhân của hợp đồng tương lai VN30 thường được các CTCK dùng là 100.000 đồng/điểm (chúng tôi chưa xác minh trực tiếp từ HNX). Con số này xuất hiện trong ví dụ của TCBS: 15 × 1.970 × 100.000 × 17% (TCBS). Bạn nên kiểm tra lại trên mẫu hợp đồng của HNX.

Tỷ lệ ký quỹ ban đầu do VSDC công bố và điều chỉnh định kỳ:

| Thời điểm hiệu lực | Tỷ lệ IM hợp đồng tương lai VN30 | Nguồn | |---|---|---| | 22/04/2022 | 13% | VSDC | | Các thông báo từ 2023 đến 20/12/2024 | 17% | VSDC | | 22/11/2024 (VN30F2412 đến VN30F2506) | 17% | VSDC | | Năm 2026: 20/03, 17/04, 22/05, 19/06, 17/07, 21/08, 18/09, 16/10 | Cần đọc từng thông báo | VSDC |

Thông báo gần nhất mà chúng tôi tìm thấy có hiệu lực từ 16/10/2026, được đăng ngày 14/10/2026 (VSDC). Có thể đã có thông báo mới hơn vào cuối tháng 11/2026. Chúng tôi chưa xác minh được tỷ lệ trong thông báo này. Bài dùng mức 17% (mức VSDC áp dụng từ 22/11/2024) để minh họa. Tài liệu của TCBS (TCBS) và VPBankS (VPBankS) cũng ghi 17%, nhưng các trang này đã cũ. Hãy kiểm tra thông báo mới nhất trên vsdc.vn và coi IM là một tham số có thể thay đổi.

Ví dụ (giá giả định 1.900 điểm, IM 17%):

| Số hợp đồng | Giá trị danh nghĩa | Ký quỹ ban đầu | |---|---|---| | 1 | 1.900 × 100.000 = 190.000.000 đ | 32.300.000 đ | | 2 | 380.000.000 đ | 64.600.000 đ | | 5 | 950.000.000 đ | 161.500.000 đ |

Lưu ý: giá VN30F1M thường lệch so với chỉ số VN30 cơ sở. Ký quỹ được tính theo giá hợp đồng, không theo chỉ số. Xem thêm bài basis phái sinh VN30F1M là gì.

Tỷ lệ sử dụng tài sản ký quỹ là gì và khi nào bị call margin?

Tỷ lệ sử dụng tài sản ký quỹ (AR) cho biết bạn đang dùng bao nhiêu phần tài sản ký quỹ. AR càng cao thì càng gần ngưỡng bị xử lý. Công thức theo SSI là: AR = Giá trị ký quỹ yêu cầu / Giá trị tài sản ký quỹ hợp lệ. Ký quỹ yêu cầu gồm IM cộng các khoản ký quỹ khác là VM, SM và DM (SSI).

Theo các nguồn thứ cấp (bài Vietstock năm 2017, được MBS đối chiếu), ngưỡng của VSD gồm ba mức: 80%, 90% và 100%. Bạn nên kiểm tra lại quy chế hiện hành. Ở mức 1 và mức 2, tài khoản nhận cảnh báo. Ở mức 3, tài khoản bị margin call, bị đình chỉ giao dịch và phải mở vị thế đối ứng để đóng hoặc nộp thêm ký quỹ (Vietstock, MBS). CTCK được phép áp ngưỡng thấp hơn, nên ngưỡng ở CTCK của bạn mới là ngưỡng thực tế:

| Đơn vị | Ngưỡng duy trì/an toàn | Cảnh báo/call | Xử lý | |---|---|---|---| | VSD | 80% (mức 1) | 90% (mức 2) | 100% (mức 3) | | TCBS | 85% | 87% | 90%, tự động đóng vị thế | | MBS | 80% | 80% | 90% | | Pinetree | 75% | 85% | Chưa xác minh |

Các ngưỡng nội bộ này có thể đã thay đổi trong 2026. Hạn nộp bổ sung cũng khác nhau giữa các CTCK. Trang chính sách của TCBS ghi hạn nộp trước 15h30 ngày T. Nếu không nộp, TCBS hỗ trợ giải ngân để đưa AR về 95% (TCBS). Trang hỏi đáp của TCBS lại ghi hạn 14h, với khoản tạm ứng lãi 11,5%/năm hoặc đóng vị thế (TCBS). TCBS cũng chỉ cho rút ký quỹ khi AR sau rút không quá 80%. Tại VPBankS, tài khoản còn thiếu ký quỹ được nộp lên VSDC trong khung 8h30 đến 16h00 ngày T+1 (VPBankS).

Ví dụ: bạn nộp 50 triệu tiền mặt và mở 1 hợp đồng long tại giá giả định 1.900 điểm. Khi đó AR = 32,3 / 50 = 64,6%. Ví dụ này đơn giản hóa: giữ ký quỹ yêu cầu cố định ở 32,3 triệu, bỏ qua phí và các khoản ký quỹ khác. Mỗi điểm giảm làm tài sản hụt 100.000 đồng. Kết quả:

  • Chạm 80%: tài sản còn 40,375 triệu, tức giá giảm khoảng 96 điểm.
  • Chạm 90% (ngưỡng xử lý của TCBS): tài sản còn khoảng 35,89 triệu, tức giá giảm khoảng 141 điểm, tương đương 7,4%.
  • Chạm 100%: tài sản còn 32,3 triệu, tức giá giảm 177 điểm.

Ký quỹ và đòn bẩy: 1% biến động ảnh hưởng tài khoản ra sao?

Đòn bẩy thực tế bằng giá trị danh nghĩa chia cho số tiền bạn thực sự nộp, không phải chỉ chia cho ký quỹ tối thiểu. Với giá giả định 1.900 điểm, biến động 1% là 19 điểm, tương đương 1,9 triệu đồng cho mỗi hợp đồng:

| Tài sản ký quỹ cho 1 HĐ | Đòn bẩy thực tế | 1% giá VN30F1M = % tài khoản | |---|---|---| | 32,3 triệu (đúng IM) | khoảng 5,9 lần | khoảng 5,9% | | 50 triệu | 3,8 lần | 3,8% | | 100 triệu | 1,9 lần | 1,9% |

Nếu chỉ nộp đúng mức IM, AR đã ở 100% ngay từ đầu. Chỉ cần lỗ nhẹ là tài khoản vượt mọi ngưỡng. Vì vậy, số hợp đồng nên được tính từ mức rủi ro chấp nhận được, không phải từ số tiền tối thiểu. Cách tiếp cận này được trình bày trong bài position sizing: xác định kích thước lệnh.

Chi phí liên quan đến ký quỹ là gì?

Có hai khoản phí gắn trực tiếp với ký quỹ: phí quản lý tài sản ký quỹ và phí nộp/rút ký quỹ.

  • Phí quản lý tài sản ký quỹ: 0,0024% × giá trị lũy kế số dư mỗi ngày, tối thiểu 100.000 đồng và tối đa 1.600.000 đồng mỗi tài khoản mỗi tháng, chưa gồm VAT (VDSC). Phí tính theo ngày lịch, kể cả ngày nghỉ và ngày lễ, dựa trên số dư cuối ngày, và được thu vào cuối tháng (VNDirect). Trong ví dụ của VNDirect cho tháng 04/2026, phí tính ra là 0,0024% × 320.000.000 = 7.680 đồng, nhưng nhà đầu tư vẫn trả mức tối thiểu 100.000 đồng (VNDirect). Với tài khoản nhỏ, hãy coi đây là chi phí cố định 100.000 đồng/tháng.
  • Phí nộp/rút ký quỹ: 11.000 đồng mỗi giao dịch, đã gồm VAT (PHS). TCBS ghi mức này áp dụng từ 01/10/2025 (TCBS). Một số tài liệu cũ ghi 5.500 đồng/lượt. Nộp rút nhiều lần nhỏ lẻ sẽ tốn hơn bạn nghĩ.

Ngoài ra còn phí giao dịch theo hợp đồng, như phí sàn HNX 2.700 đồng/HĐ và phí bù trừ VSDC 2.550 đồng/HĐ (TCBS), cùng thuế và trượt giá. Toàn bộ các khoản này được tổng hợp trong bài phí, thuế và trượt giá VN30F1M khi backtest bằng Python.

Tính ký quỹ và ngưỡng thanh lý bằng Python cho bot

Bot cần ba hàm: tính IM, tính AR tại một mức giá, và tìm mức giá chạm ngưỡng. Đoạn code dưới đây đơn giản hóa: bỏ qua SM, DM, phí, thuế, và mặc định giữ IM theo giá mở vị thế.

import math

HE_SO_NHAN = 100_000   # đồng/điểm
TY_LE_IM = 0.17        # tham số: cập nhật theo thông báo VSDC mới nhất

def ky_quy_ban_dau(gia, so_hd, ty_le_im=TY_LE_IM):
    return gia * HE_SO_NHAN * so_hd * ty_le_im

def ty_le_su_dung(tai_san, gia_mo, gia, so_hd, huong=1,
                  ty_le_im=TY_LE_IM, im_theo_gia_moi=False):
    # huong = 1: long, -1: short
    lai_lo = (gia - gia_mo) * HE_SO_NHAN * so_hd * huong
    gia_tri_hop_le = tai_san + lai_lo
    if gia_tri_hop_le <= 0:
        return math.inf
    gia_tinh_im = gia if im_theo_gia_moi else gia_mo
    return ky_quy_ban_dau(gia_tinh_im, so_hd, ty_le_im) / gia_tri_hop_le

def gia_cham_nguong(tai_san, gia_mo, so_hd, nguong, huong=1, **kw):
    gia = gia_mo
    while ty_le_su_dung(tai_san, gia_mo, gia, so_hd, huong, **kw) < nguong:
        gia -= 0.1 * huong
    return round(gia, 1)

def so_hd_toi_da(tai_san, gia, ar_muc_tieu, ty_le_im=TY_LE_IM):
    return math.floor(ar_muc_tieu * tai_san / ky_quy_ban_dau(gia, 1, ty_le_im))

print(ky_quy_ban_dau(1900, 1))               # ~32,3 triệu
print(gia_cham_nguong(50e6, 1900, 1, 0.90))  # ~1758.8 (giảm ~141 điểm)
print(so_hd_toi_da(100e6, 1900, 0.5))        # 1

Tham số im_theo_gia_moi=True cho phép thử trường hợp IM được tính lại theo giá mới. Khi đó ngưỡng của vị thế long xa hơn, còn vị thế short gần hơn. Cách CTCK của bạn tính thực tế cần được kiểm tra trực tiếp. Trong backtest, hãy kiểm tra AR sau mỗi nến. Khi AR vượt ngưỡng xử lý, mô phỏng đóng vị thế bắt buộc ở giá xấu, cộng thêm trượt giá. Đừng giả định bot luôn được giữ lệnh đến khi chạm stop-loss.

5 sai lầm thường gặp khi quản lý ký quỹ phái sinh

  1. Nộp đúng mức IM tối thiểu. AR khởi điểm khi đó là 100%, nên chỉ một biến động nhỏ cũng đủ để bị xử lý.
  2. Dùng tỷ lệ IM cũ. VSDC ra thông báo gần như hằng tháng. Hãy để IM là tham số và cập nhật theo thông báo mới nhất.
  3. Chỉ nhớ ngưỡng của VSD. CTCK như TCBS xử lý từ 90%, sớm hơn mức 100% của VSD.
  4. Không tính đến lỗ hằng ngày. Lỗ được trừ ngay trong ngày. Một chuỗi phiên giảm có thể đẩy AR vượt ngưỡng dù bạn chưa đóng vị thế.
  5. Backtest không mô phỏng ký quỹ. Không giới hạn số hợp đồng theo tài sản và không mô phỏng đóng vị thế bắt buộc sẽ khiến drawdown (mức sụt giảm từ đỉnh tài khoản) trong backtest thấp hơn thực tế.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ ký quỹ ban đầu VN30F1M hiện nay là bao nhiêu?

Mức 17% được VSDC áp dụng từ 22/11/2024 và xuất hiện trong nhiều thông báo trước đó. Năm 2026, VSDC đã ra nhiều thông báo điều chỉnh, gần nhất mà chúng tôi xác nhận được có hiệu lực từ 16/10/2026 (chưa xác minh tỷ lệ). Hãy đọc thông báo mới nhất trên vsdc.vn trước khi tính.

Có 20 triệu đồng thì mở được hợp đồng VN30F1M không?

Với tỷ lệ 17% và giá giả định 1.900 điểm, IM cho một hợp đồng khoảng 32,3 triệu đồng, nên 20 triệu là không đủ. Mức cần thiết thay đổi theo giá hợp đồng và tỷ lệ IM. Nên có thêm phần đệm để AR không chạm ngưỡng cảnh báo.

Call margin phái sinh khác gì call margin cổ phiếu?

Trong phái sinh, bạn không vay tiền. Call margin xảy ra khi tỷ lệ sử dụng tài sản ký quỹ vượt ngưỡng do lỗ hoặc do tăng vị thế. Khi đó bạn phải nộp thêm ký quỹ hoặc đóng bớt vị thế trước hạn của CTCK.

Có dùng cổ phiếu để ký quỹ phái sinh được không?

Được, nhưng có giới hạn. Theo các tài liệu thứ cấp, tiền phải chiếm tối thiểu 80% tài sản ký quỹ, và chỉ chứng khoán thuộc danh mục hợp lệ mới được tính. Hãy hỏi CTCK của bạn để biết danh mục cụ thể.

Rút tiền ký quỹ khi đang giữ vị thế được không?

Được, nếu AR sau khi rút vẫn trong giới hạn của CTCK. Ví dụ, TCBS yêu cầu AR sau rút không quá 80%. Mỗi lần rút còn mất phí 11.000 đồng theo biểu phí hiện hành của nhiều CTCK.

Nếu bạn đang xây chiến lược VN30F1M, bước tiếp theo là đưa tỷ lệ IM, ngưỡng xử lý và phí ký quỹ thành tham số trong backtest. Sau đó kiểm tra xem chiến lược có sống sót qua các giai đoạn biến động mạnh không. Bạn có thể tạo và backtest bot VN30F1M trên QuantVN để thử các mức ký quỹ khác nhau trước khi giao dịch tiền thật.